logo

фарҳанг

«ЗАРДУШТНОМА». ПАДИДАИ НАВ ДАР ШИНОХТИ ОИНИ ГУЗАШТАГОН

Дар нашриёти «Промэкспо»-и шаҳри Душанбе китоби «Зардуштнома» чоп шуд, ки ба хомаи Атоуллоҳи Муҷебуллоҳ тааллуқ дорад. Муаллиф кӯшидааст, тавассути назм рӯзгору осор ва кору пайкори асосгузори аввалин дини яктопарастии ориёиён – Зардуштро ба хонанда равшан гардонад.
Атоуллоҳи Муҷебуллоҳ, ки китоби худро бо тахаллуси бостонии Меҳроспанди Отбиён иншо кардааст, менависад: «Бо сар-варӣ ва кӯшиши марди фарзона Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳта-рам Эмомалӣ Раҳмон соли 2006-ро «Соли бузургдошти тамаддуни Ориёӣ» ном ниҳоданд ва дар густураи ин солу солҳои па-син корҳои арзишманди зиёде дар ростои шиносоӣ ва шиносондани фарҳанги ориёӣ анҷом дода шуданд. Имрӯз мо дар парта-ви хуршеди озодӣ ва зери дирафши истиқлол метавонем озодона дар бораи он чи асрҳо аз гуфтани он метарсидем, бебим сухан кунем».
Воқеан ҳам, Истиқлоли давлатӣ имкон фароҳам овард, то бори дигар аз ниёгони худ, ки номашон тадриҷан ба фаромӯшӣ мерафт, ёд кунем. Аз ҷумла, ёдкарду гиромидошти оини зардуштӣ, ки бунёди он хирадгароӣ, ростӣ, пиндор, гуфтор ва рафтори нек аст, асли китоби «Зардуштнома» аст.
 
Достон бо ҳамин панди куҳанбунёни ориёӣ оғоз мешавад:
Чунин пурсид аз Зардушт Кайшоҳ,
Ки сӯйи растагорӣ чун барам роҳ?
Ба посух гуфт Зардушти Спитом:
"К-аз ин се ниҳ ба роҳи ростӣ гом
Нахуст андешаи нек, эй ҷаҳондор,
Дигар гуфтори неку нек кирдор.
Бувад андар ҷаҳон танҳо яке роҳ
Ва он раҳ ростист, эй додгар шоҳ!".
 
Дар давоми назм, ки 404 саҳифаро дар бар мегирад, аз тифлӣ то ба пояҳои баланд расидани Зардушт, рӯзгори пуртазоду пурмоҷаро, парокандани дини зардуштия ва мушкилоти ин ҷода батафсил қисса мешавад.
Бино ба навиштаи муаллиф, иншои китоб соли 2000 оғоз ёфта, як қатор мушкилоти эҷодиро дар пай дошт. Бахусус, ҷамъоварии гуфтор, панд ва устураҳои қадимии  аз гузаштагон ба мо монда кори осон набуд. Ин дар ҳолест, ки аз осори зар-душтӣ, бавижа аз Авесто, Занду Позанд то ба мо пораҳои кӯчак расида омадаанд ва дар меҳвари ҳамин осор ҷамъугир кардани афкор сангин аст. Ёдамон ҳаст, ки Авесторо дар таърих ду бор, маротибаи аввал юнониҳо ва бори дувум арабҳо ба коми оташ андохта буданд ва сурудаву омӯзаҳои он танҳо дар забони баъзе аз намояндагони дин боқӣ монда буду бас.
Нуктаи сутудании асар забони ноби он аст. Меҳроспанди Отбиён низ мисли ҳаким Фирдавсӣ кӯшидааст, то аз забонҳои арабиву туркӣ парҳезад ва аз вожагони бостонӣ ба таври фаровон истифода барад. Таркиби луғавии китоб аз вожаҳои форсӣ ва ҳатто қадимтар аз он (калимаҳои забони авестоӣ, паҳлавӣ) иборат мебошад. Маълум мешавад, ки забони мо бо истифодаи захираҳои вожаҳои аз гӯиш берун монда, таркиби худро ғанӣ ва пояҳои худро мустаҳкам гардонад.
Сарчашмаи вожаҳои асар тоҷикии порсии имрӯза, порсиг, яъне паҳлавӣ, сурудаҳои қадими аҳди сосонӣ, осори устод Рӯда-киву ҳамзамонони ӯ қаламдод шудааст.
Ба ин хотир, дар поёни китоб таҳти унвони «Вожанома ва номнома» як силсила калимаҳо гирд омадаанд, ки барои аҳли фазл ва пажӯҳандагони забон судманд аст.
 
Бузургмеҳри БАҲОДУР, «Ҷумҳурият»

 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 22.08.2022    №: 162    Мутолиа карданд: 1038
31.01.2023


ДАВЛАТАЛӢ САИД ДАР ШАҲРИ КӮЛОБ

АЗ НИШАСТҲОИ МАТБУОТӢ

ВАО: “Теъдоди қурбониёни ҳамлаи террористи маргталаб дар Пешовар ба 72 нафар расид”

Ҷаҳон дар як сатр

ТАҶЛИЛИ БОШУКӮҲИ САДА ДАР ХАТЛОН

НАМОЯНДАИ ШИРКАТИ CNPC ДАР ХАТЛОН

ХАТЛОН. БАРДОШТИ ИХТИСОСӢ АЗ ҶАЛАСАИ НАЗОРАТӢ

СОЗМОНИ ҲАМКОРИИ ИҚТИСОДӢ. ТОҶИКИСТОН ДАР ТАҲКИМИ ФАЪОЛИЯТИ СОЗМОН НАҚШИ МУАССИР ДОРАД

27.01.2023


БМТ. ПАЁМ САРМАШҚИ ФАЪОЛИЯТ ХОҲАД БУД

25.01.2023


Вохӯрии вазирони корҳои хориҷии Тоҷикистон ва Ӯзбекистон

ТАЪСИСИ АВВАЛИН МАРКАЗИ ҒИЗОИ МАКТАБӢ

МУЛОҚОТ БО САФИРИ ҚАЗОҚИСТОН

23.01.2023


Ҷаҳон дар як сатр

14 май дар Туркия интихоботи президентӣ баргузор мешавад

«САЪБА»

17.01.2023


САМАРАНОКИИ ФАЪОЛИЯТ ВА ШАФФОФИЯТ

Мулоқоти Имангали Тасмагамбетов бо Сергей Поспелов

Игор Черевченко – сармураббии “Истиқлол”

16.01.2023


БОЗИҲОИ ОЛИМПӢ-2024

13.01.2023


ШАМЪИ ХОТИРА

11.01.2023


Муроҷиатномаи Раиси шаҳри Душанбе ба сокинони пойтахт

Санаи муҳорибаи аввалини Нурулло дар UFC аниқ шуд

ХОРУҒ. ҶАЛАСАИ ҶАМЪБАСТИ ФАЪОЛИЯТИ СОЛОНА

10.01.2023


БА АЗНАВБАҚАЙДГИРИИ СИМКОРТҲО МУҲЛАТИ КАМ МОНД

ҲИСОР. ДАР АРАФАИ СОЛИ НАВ 217 СОКИНИ ШАҲР СОҲИБИ ЗАМИН ШУД

ДБССТ. ҲАМКОРИҲОИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ ВУ-СЪАТИ ТОЗА МЕГИРАНД

Пешниҳоди Александр Лукашенко

Ҷаҳон дар як сатр

ҶИУ-ҶИТСУ

Таҳкими ҳамкориҳои Тоҷикистон ва Ӯзбекистон

ТЕННИС

БОХТАР. ҒОЛИБОНИ ОЗМУНҲО ҚАДР ШУДАНД

ФАЙЗОБОД. ШАРҲУ ТАВЗЕҲИ ПАЁМ

09.01.2023


ХОРУҒ. БО ДАСТУРИ РУСТАМИ ЭМОМАЛӢ ДАР МАҲАЛЛАИ ТИРЧИД КӮДАКИСТОН СОХТА МЕШАВАД

03.01.2023


«ВЗЛЁТ ПЕРЕД ЗАКАТОМ»


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед